قوانین فنس کشی زمین های کشاورزی
بررسی ضوابط و مراحل حصارکشی اراضی کشاورزی و باغها
حصارکشی، از جمله فنسکشی و دیوارکشی، به عنوان یک راهکار اساسی برای تعیین محدوده مالکیت و تأمین امنیت اراضی کشاورزی و باغها در برابر ورود افراد غیرمجاز و حیوانات اهلی و وحشی تلقی میشود. با توجه به توسعه روزافزون صنعت کشاورزی و استفاده از تجهیزات و ماشینآلات مدرن، حفاظت از این داراییها از اهمیت فزایندهای برخوردار است. با این حال، اجرای فنسکشی در اراضی زراعی و باغی بدون کسب مجوزهای لازم میتواند عواقب قانونی از قبیل تخریب سازه و جریمه نقدی را به دنبال داشته باشد. بنابراین، آگاهی از قوانین، مراحل اجرایی و برآورد دقیق هزینهها پیش از اقدام به حصارکشی امری ضروری است.
مبانی قانونی و ضوابط مربوط به حصارکشی
قانون “جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی و اقتصادی” مصوب سال ۱۳۶۷، اصلیترین سند قانونی در حوزه اراضی کشاورزی در ایران است. هدف بنیادین این قانون، حفظ کاربری کشاورزی اراضی و ممانعت از تفکیک و خرد شدن آنها به قطعات کوچک و غیرقابل کشت است.
بر اساس این قانون، فنسکشی و احداث دیوار و نرده در اراضی کشاورزی به طور کلی ممنوع بوده و سازمانهای جهاد کشاورزی و واحدهای تابعه آنها مجاز به صدور مجوز در این زمینه نیستند. منظور از “اراضی کشاورزی” کلیه باغها، نهالستانها و اراضی زیر کشت آبی، دیم و آیش است که در آنها محصولات زراعی، باغی، دامی و شیلاتی تولید میشود. هرگونه اقدام عملی یا حقوقی مانند تفکیک، افراز و تقسیم که منجر به کوچک شدن اراضی کشاورزی به کمتر از حد نصابهای فنی و اقتصادی شود، تحت عنوان “خرد شدن اراضی” ممنوع است.
برای دیدن دستگاه های فنس بافی و استعلام قیمت صفحه دستگاه فنس بافی را مطالعه کنید.
تغییر کاربری و حصارکشی
فنسکشی به خودی خود الزاماً به معنای تغییر کاربری زمین نیست. با این حال، اگر هدف از حصارکشی استفادههای غیرکشاورزی نظیر احداث بنا، انبارداری یا دپوی مواد باشد، یا اگر فنسهای بلند و دائمی به منظور جلوگیری از دسترسی یا تغییر کاربری احداث شوند، ممکن است از مصادیق تغییر کاربری تلقی شود. همچنین، هرگونه حصارکشی که منجر به کاهش سطح زیر کشت شود، غیرقانونی است. در صورتی که حصارکشی صرفاً برای حفاظت از اراضی و بدون تداخل در فرآیند تولید و بهرهبرداری کشاورزی انجام شود، به احتمال زیاد تغییر کاربری محسوب نخواهد شد.
شرایط اعطای مجوز فنسکشی
با وجود ممنوعیت عمومی، در موارد خاص و تحت شرایط مشخصی امکان دریافت مجوز فنسکشی وجود دارد:
باغها
- باغهای دارای سند ششدانگ: دیوارکشی با ارتفاع حداکثر تا ۱۲۰ سانتیمتر، صرفاً در اطراف محدوده باغ و با موافقت رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مجاز است.
- باغهای دارای اسناد مشاعی: فنسکشی بدون پیریزی ممتد، به شرط عدم تفکیک و قطعهبندی اراضی و با تأیید رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بلامانع است.
- شرایط باغ: باغ باید از نوع مثمر و در مرحله میوهدهی بوده و حداقل سه تا چهار سال از احداث آن گذشته باشد.
- حداقل مساحت: حد نصاب قانونی برای صدور مجوز فنسکشی یک هکتار (۱۰۰۰۰ متر مربع) است. در برخی منابع نیز حداقل مساحت ۵۰۰۰ متر مربع ذکر شده است.
اراضی زراعی
در صورت وجود سابقه خسارت به محصولات توسط حیوانات وحشی، کمیتهای متشکل از نمایندگان اداره حفاظت محیط زیست و جهاد کشاورزی، پس از بررسی و تأیید شرایط، متقاضی را برای دریافت مجوز به سازمان جهاد کشاورزی استان معرفی میکند.
مراحل قانونی دریافت مجوز
فرآیند اخذ مجوز فنسکشی در ذیل تبصره ۴ ماده ۱ قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها قرار میگیرد و شامل مراحل زیر است:
- ثبت درخواست: متقاضی باید درخواست رسمی به همراه مدارک هویتی و سند مالکیت زمین را از طریق بخشداری یا شهرداری منطقه به مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان ارائه دهد.
- تهیه نقشهها و استعلامات: شرکتهای مشاوره فنی و خدمات کشاورزی، کروکی و نقشه UTM از محل را تهیه کرده و استعلامات لازم از مراجع ذیربط را اخذ مینمایند.
- بازدید کارشناسان: کارشناسان امور اراضی از محل بازدید کرده و شرایط را بررسی مینمایند.
- ارسال پرونده: پرونده به دبیرخانه کمیسیون در استان ارسال میشود.
- بررسی و طرح در کمیسیون: پرونده توسط دبیرخانه بررسی و در کمیسیونهای مربوطه مطرح میگردد.
- صدور مجوز: در صورت موافقت کمیسیون، موافقتنامه صادر و به متقاضی ابلاغ میشود.
پیامدهای حصارکشی غیرمجاز
فنس کشی بدون مجوز در اراضی کشاورزی و باغها، نقض قوانین جاری تلقی میشود و پیامدهای زیر را در پی خواهد داشت:
- تخریب سازه: مراجع قضایی و شهرداریها مجاز به تخریب فنس یا دیوارهای احداثی هستند.
- جریمه نقدی: جریمهای معادل یک تا سه برابر بهای روز زمین با کاربری جدید به متخلفین تعلق میگیرد.
- حبس: در صورت تکرار جرم، متخلفین علاوه بر جریمه نقدی، به یک تا شش ماه حبس محکوم خواهند شد.
مجازات کارکنان دولت: کارکنان دولتی که در اجرای این قانون تخطی کنند، به جزای نقدی و در صورت تکرار به انفصال دائم از خدمات دولتی محکوم میشوند.
برآورد هزینه و مراحل اجرایی
هزینه حصارکشی به عواملی نظیر ابعاد زمین، کیفیت مواد و نوع اجرا بستگی دارد. مصالح اصلی شامل توری فنس، پایه فنس و سیم مفتول گالوانیزه است. برای برآورد دقیق، ابتدا محیط زمین اندازهگیری شده و بر اساس آن، تعداد پایهها (با فاصله ۳ تا ۴ متر) و میزان توری و سیم مورد نیاز تعیین میشود. مراحل اجرایی پس از اخذ مجوز به شرح زیر است:
- برآورد مصالح: تعیین ابعاد زمین و محاسبه میزان مصالح مورد نیاز.
- نشانهگذاری: مشخص کردن دقیق مسیر فنسکشی.
- کاشت پایهها: کندن گودالها به عمق ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر و نصب پایهها با استفاده از بتن.
- نصب توری: اتصال توری فنس به پایهها با استفاده از بست و سیم مفتول.
- نگهداری: بررسی دورهای فنس برای اطمینان از استحکام و عدم فرسودگی آن.
نتیجهگیری
حصارکشی اراضی کشاورزی و باغها ابزاری مؤثر برای حفاظت از داراییها است. با این حال، به دلیل حساسیتهای قانونی مربوط به تغییر کاربری اراضی، این اقدام مستلزم اخذ مجوزهای لازم از سازمان جهاد کشاورزی است. عدم رعایت این قوانین میتواند عواقب حقوقی و مالی سنگینی را در پی داشته باشد. به مالکین توصیه میشود پیش از هرگونه اقدام، با کارشناسان متخصص مشورت نمایند تا از بروز مشکلات قانونی جلوگیری شود.
در فرآیند حصارکشی، انتخاب دستگاههای مناسب برای تولید فنس اهمیت ویژهای دارد.